در نشست «ترجمه معکوس، باید‌ها و نباید‎ها»، بر ترجمه‌ی آثار فارسی به زبان‌های دیگر تأکید شد.

به گزارش خبرنگار کتاب خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)، در نشست «ترجمه معکوس،‌ بایدها و نبایدها» که عصر پنجشنبه (19 اردیبهشت‌ماه) در سرای اهل قلم نمایشگاه کتاب برگزار شد، علی زارعی نجفدری - مدیرعامل انتشارات علمی و فرهنگی - گفت: ترجمه در ایران آغاز خوبی داشته است،‌ اما در ادامه راه در جاده یک‌طرفه نهضت ترجمه گیر کردیم و این سوی جاده اصلا درنظر گرفته نشد. تا این‌که در دو دهه اخیر بحث تولید علم به عنوان یک ضرورت جامعه ما در جوامع علمی و فرهنگی مطرح شد و انتشارات علمی و فرهنگی نیز از چهار سال پیش به این روند توجه کرد و ما در نمایشگاه فرانکفورت با 10 ترجمه معکوس در حوزه بزرگسال و در نمایشگاه کتاب بلونیا با 74 ترجمه معکوس در حوزه کودک و نوجوان شرکت کردیم و به اهمیت این موضوع بیش‌تر پی بردیم.

زارعی درباره آثاری که در ترجمه معکوس باید مورد توجه قرار بگیرند، گفت: آثاری در این فرایند باید مورد ترجمه قرار بگیرند که حرفی برای گفتن دارند و مورد فهم کشور مقصد باشند. واقع قضیه این است که در ترجمه از بیرون به داخل نیز ما مشکل داریم، بسیاری از ترجمه‌های ما ناقص است و مترجمان ما در بسیاری از موارد نتوانسته‌اند جان کلام را بیان کنند. این موضوع در ترجمه معکوس اهمیت بیش‌تری دارد.

در ادامه این نشست، احمد سمیعی گیلانی نیز عنوان کرد: در زمینه ترجمه آثار ما نباید از صفر شروع کنیم و باید سابقه موضوع را درنظر بگیریم. همچنین باید ببینیم موضوع مورد نظر در نزد کشورهای دیگر چه سابقه‌ای دارد و با پژوهش در این زمینه حرکت کنیم.

این پژوهشگر و عضو فرهنگستان زبان و ادب فارسی افزود: اکنون در خارج از کشور نیز هدف از ترجمه آثار به زبان‌های دیگر، شناسایی فرهنگ زنده است و ما نیز باید این موضوع را مد نظر قرار دهیم.

حسن بشیر هم در ادامه این نشست با تأکید بر اهمیت ضرورت ترجمه به زبان‎های دیگر گفت: ضرورت ترجمه به زبان ملل دیگر ناشی از یک ضرورت فرهنگی اجتماعی و انسانی است. انسان به هر حال تمایل دارد هم شناخته شود و از راه ترجمه می‎توان با سایر ملل ارتباط برقرار کرد.

همچنین کامران فانی درباره ضرورت ترجمه از زبان‎های دیگر بیان کرد: ترجمه همواره نقشی اساسی در پیوند و پیوستگی میان جوامع و اقوام مختلف داشته و سابقه‎ای طولانی دارد. همه فرهنگ‎ها نیاز دارند که با یکدیگر آشنا شوند. این رابطه همواره دوجانبه است. ما حدود 200 سال پیش آثار خودمان را ترجمه می‎کردیم و کتیبه بیستون به سه زبان حکاکی شده است. در زمان صدر اسلام هم ما کتاب‎های خود را برای یافتن مخاطبان بیش‌تر به عربی ترجمه کردیم. سپس در دروه قاجار با فرهنگ مدرن جهانی آشنا شدیم و شروع به ترجمه از زبان‏های عربی کردیم. اما باید توجه داشته باشیم که 200 سال پیش از آن متون از فارسی به زبان‌های دیگر ترجمه می‌شد.

این پژوهشگر و استاد کتابداری با اشاره به آثاری که از فارسی به زبان‌های دیگر ترجمه می‎شود، گفت: اکنون هم از زبان فارسی آثاری به زبان‏های دیگر ترجمه می‌شود و ما بی اطلاع‌ترین آدم‎ها درباره کشور خودمان هستیم. وظیفه کتابخانه ملی است که این آثار را ترجمه کند.

فانی درباره آثاری که باید از فارسی به زبان‏های دیگر ترجمه شوند، تاکید کرد: ما در علوم دقیقه نیاز چندانی به ترجمه نداریم. دانشمندان آثارشان را خود ترجمه می‏کنند. اما ادبیات یکی از مهم‌ترین وسایل فهم فرهنگی است که قابلیت گسترده‎ای دارد و در ترجمه معکوس باید مورد توجه قرار گیرد. ما باید در بحث ترجمه به ظرفیت‎های فراوانی که در این زمینه داریم، توجه کنیم. از سوی دیگر، کتاب‎های علوم اجتماعی وعلوم دینی در زمینه روشنفکری دینی، نواندیشی دینی و ارتباط میان دین و سیاست از کتاب‎هایی هستند که در ترجمه باید مورد توجه قرار بگیرند.

حسن بلخاری نیز درباره اهمیت ترجمه تأکید کرد: ترجمه موجب ایجاد نهضت‌های جدی شده است و ترجمه از زبان‎های سریانی و یونانی در اندیشه اسلامی تأثیر شگرفی داشته و سبب شده زبان خود را از الهیات و کلام به فلسفه تبدیل کند. همچنین بسیاری ترجمه از عربی به لاتین را موجب رخ دادن رنسانس می‎دانند.

انتهای ترجمه