معاون سازمان زمين شناسي: زلزله هاي ورزقان تاثيري در فعاليت گسل تبريز نداشته است

براساس تحقیقات سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌ معدنی کشور، زمین لرزه اهر و ورزقان بر اثر عملکرد گسل گوشه داغی بوده است و فعالیت جدیدی در گسل تبریز در این زمین‌لرزه مشاهده نمی‌شود.

به گزارش سرويس علمي ايسنا، با گذشت حدود 10 روز از وقوع زمین‌لرزه 21 مرداد در مناطق اهر- ورزقان واقع در استان آذربایجان شرقی، نگرانی از وقوع مجدد زمین‌لرزه منطقه را در بر گرفته كه رخداد پس‌لرزه هاي متعدد نيز به اين نگراني دامن زده است. با توجه به قرار داشتن شهر تبريز بر روي گسلي مهم در فاصله چند ده كيلومتري گسل گوشه‌داغی - گسل مسبب زمین‌لرزه های اخیر آذربايجان - شايعات و نگراني‌هايي هم در خصوص تاثير زمین‌لرزه ورزقان-اهر در فعالیت گسل تبریز و وقوع زمین‌لرزه اي بزرگتر در اين شهر مطرح شده است.

این در حالی است که کارشناسان سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی كه از همان ساعات اولیه پس از وقوع این رخداد در آذربایجان‌شرقی از مراکز تبریز و تهران به مناطق آسیب دیده اعزام و مطالعات زمین‌شناسی دقیقي را درباره علل و چگونگی بروز زمين‌لرزه هاي اخير انجام داده‌‌اند تاكيد دارند كه زلزله‌هاي اخير اهر و ورزقان هيچ ارتباطي با گسل تبريز نداشته و كانون همه آنها گسل گوشه‌داغی در 60 کیلومتری شمال گسل تبريز است.

دکتر جلیل قلمقاش، معاون زمین‌شناسی سازمان زمين شناسي و اكتشافات معدني كشور در تشريح زلزله‌هاي اخير و عدم تاثير آن‌ها بر گسل تبريز و مطالعات انجام شده از سوي محققان اين سازمان گفت: دو زمینلرزه با بزرگای 6 و 6.2 عصر شنبه 21 مرداد ماه شهرستان‌های اهر و ورزقان را لرزاند به نحوی که این زمینلرزه ها در شهرهای اطراف از جمله شهرهای تبریز و هریس احساس شد.

وی خاطرنشان كرد: به طور معمول در اثر شکست و جابجایی لایه‌های زمین، امواج زمین‌لرزه تولید و در پوسته زمین منتشر می‌شود و انتشار امواج زمینلرزه در پوسته زمین موجب حرکات شدید و تخریب سازه‌های ناپایدار می‌شود.

به گفته قلمقاش، زمین‌لرزه اخیر در اثر فعالیت گسل گوشه‌داغی در جنوب شهرهای اهر و ورزقان رخ داده و این گسل با امتداد شرقی-غربی و طول تقریبی 15 تا 20 کیلومتر در کوه‌های گوشه‌داغی قرار دارد.

معاون زمین‌شناسی سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌ معدنی کشور با اشاره به این که پهنه گسل گوشه‌داغی با عرض 200 متری در جاده تبریز- ورزقان نمایان است، خاطرنشان كرد: این پهنه گسلی در دو محل عرض جاده را بریده به طوري که جابه‌جایی آن به‌خوبی در آسفالت و گاردریل این جاده نمایان است.

وى خاطرنشان كرد: نگاهی به حاشیه و خط کشی جاده نشان می دهد که جابه‌جای افقی گسل 65 سانتیمتر بوده است.

زمين لرزه اهر ورزقان

قلمقاش با اشاره به ساز و کار دقیق جابجایی گسل گوشه‌داغی، تصریح کرد: با مطالعات انجام شده از سوی کارشناسان ما در مراکز تبریز و تهران در اولین ساعت وقوع زمینلرزه، محل گسل شناسایی و ویژگی‌های آن استخراج شد که بر همین اساس جابه‌جایی راستالغز گسل

20 تا 65 سانتیمتر و جابجایی شیب‌لغز آن حدود 10 تا 25 سانتیمتر به گونه معکوس بوده است.

وی با تاکید بر این که مطالعات حاکی از عملکرد گسل گوشه داغی در ایجاد زمین‌لرزه اهر- ورزقان بوده است، خاطرنشان کرد: متاسفانه این زلزله موجب تخریب بیش 150 روستا و کشته و مجروح شدن تعدادی از هموطنان در شهرستان‌های اهر، ورزقان و هریس شده است.

قلمقاش با اشاره به بررسی‌های انجام شده به منظور تعیین میزان تلفات و تخریب به وجود آمده، تصریح کرد: از مشاهدات چنین برمی‌آید که 12 روستا 100 درصد تخریب شده‌اند. اکثر سازه‌های ویران شده از نوع خشت و گلی بوده که در برابر زلزله 6 ریشتری به‌طور کامل خراب شده اند.

به گفته قلمقاش در این زمین‌لرزه سازه‌هایی که تا اندازه‌ای اصول ایمنی و ساخت و ساز استاندارد در آنها رعایت شده با تخریب و تلفات کمتری مواجه شده‌اند که این امر نشان می‌دهد در آینده باید رعایت اصول مهندسی را در تمام کشور از جمله آذربایجان به عنوان منطقه‌ای زلزله‌خیز رعایت کنیم تا بتوانیم از جان مردم در برابر بلایای طبیعی حفاظت کنیم.

وی تاکید کرد: بلایای طبیعی به تنهایی عامل از بین رفتن جان و مال انسان ها نمی‌شود و این سازه‌های نامناسب است که باعث تلفات جانی و مالی مردم می‌شود.

زمين لرزه اهر ورزقان

قلمقاش درباره احتمال تاثیرگذاری گسل گوشه‌داغی بر روی گسل تبریز به عنوان یک گسل خطرزا گفت: این گسل تقریبا به موازات گسل تبریز و در 60 کیلومتری شمال آن قرار دارد.

معاون سازمان زمين‌شناسى و اکتشافات‌ معدنى کشور افزود: با پلات (جانمایی) داده‌های دستگاهی ثبت و منتشر شده از سوی موسسه ژئوفیزیک دانشگاه تهران بر روی نقشه‌های زمین‌شناسی و تصاویر ماهواره‌يی متوجه خواهیم شد که اثر روسطحی کانون زمینلرزه اصلی و پس‌لرزه‌های آن در اطراف گسل گوشه داغی و شمال آن قرار مى‌گیرند.

به گفته این کارشناس، داده‌های منتشر شده موسسه بین‌المللی زلزله و موسسه زلزله‌شناسی مدیترانه و اروپا نیز تقریبا همین پراکندگی را نشان می‌دهند.

معاون سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور، خاطرنشان کرد: بررسى داده‌های دستگاهی و لرزه‌يی نشان مى‌دهد که کانون هيچ يك از پس‌لرزه‌های اخیر بر روی گسل تبریز قرار نمی‌گیرد و این امر به خوبی نشان می‌‌دهد طی این روزها تمام زمین‌لرزه‌های اصلی و پس‌لرزه‌های ثبت شده مربوط به فعالیت گسل گوشه‌داغی بوده و به گسل تبریز ربطی ندارد.

وی تصريح كرد: در گسل تبریز رخداد جدیدی اتفاق نیفتاده و سازوکار این گسل همانند گذشته است و فعالیت گسل گوشه‌داغی تاثیری بر آن نداشته است.

به گزارش ايسنا، قلمقاش با اشاره به برخی اظهارات مبنی بر تاثیر فعالیت گسل گوشه داغی روی گسل تبریز گفت: امکان شناسایی زمان دقیق بروز هیچ زمین لرزه‌ يی وجود ندارد و نمی‌توان اذعان داشت که در چه زمانی در آینده زمین لرزه جدیدی رخ خواهد داد.

معاون زمين‌شناسى سازمان زمين‌شناسى و اکتشافات‌ معدنى کشور تصريح كرد: از نظر تئوری امکان تاثیر زمین‌لرزه یک گسل بر روی فعالیت گسل دیگر وجود دارد اما موضوع مهم این است که زمان تاثیر آن و زمین‌لرزه جدید قابل پیش‌بيني نیست.

به گفته وى مهم ترین مساله این است که در حال حاضر امکان پیش بینی زمان دقیق رخداد زمینلرزه نه تنها در ایران بلکه در هیچ جای دنیا وجود ندارد؛ بنابراین هر چند گسل تبریز یک گسل فعال است ولی امکان تعیین زمان فعالیت آن وجود ندارد.

زلزله اهر ورزقان

معاون سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور با بیان این که بررسی داده‌های دستگاهی زمین‌لرزه اخیر حاکی از این است که هیچ کدام از پس لرزه ها مربوط به گسل تبریز نیست، تاکید کرد: مردم شهرهای منطقه و تبریز با آرامش یک هفته قبل از زمین‌لرزه اخیر زندگی کنند و هر چه قدر هم در گذشته نگران بودند در این برهه از زمان نیز نگران باشند.

قلمقاش با تاکید بر این که گسل تبریز یک گسل فعال است و ممکن است روزی فعالیت کند، افزود: بایستی در برنامه‌های استان امکانات لازم برای مطالعه بیشتر گسل تبریز پیش‌بینی شود. همچنین لازم است شبکه لرزه‌نگاری استان آذربایجان‌شرقی و کشور توسعه داده شود تا امکان دستیابی به داده‌های قابل اطمینان بیشتری وجود داشته باشد.

وى افزود: با توجه به قرارگیری سرزمین ایران برروی کمربند لرزه‌خیزی دنیا، مهمترین راهکار کاهش تلفات در زمین‌لرزه‌های آینده، مقاوم‌سازی سازه‌های مسکونی، اداری، صنعتی‌ و... است و در استان آذربایجان شرقی نيز مقاوم‌سازی باید مورد توجه جدی قرار گیرد.

به گفته معاون سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌ معدنی کشور در زمین‌لرزه‌های اخیر مناطق اهر و ورزقان دو نکته اصلی و مثبت وجود دارد: اول اینکه همه زمین‌لرزه‌ها و پس‌لرزه‌ها مربوط به گسل گوشه‌داغی بوده و اتفاقی در گسل تبریز نیفتاده است و نشان می‌دهد که گسل تبریز همان طور که در گذشته فعال شناخته شده بود همچنان نیز فعال است.

قلمقاش در ادامه با بيان اين که این مناطق تحت فشار زیادی قرار دارند و گسل گوشه‌داغی و گسل تبریز به شکلی این انرژی را مستهلک می‌کنند، خاطرنشان کرد: وقتی بخشی از این انرژی توسط گسل گوشه‌داغی در زمین‌لرزه اصلی و پس‌لرزه‌های متعدد آن آزاد می‌شود تا اندازه‌ای از احتمال رخداد آتی گسل تبریز کاسته می‌شود و یا شاید به نوعی کمی به تاخیر می‌افتد.

وی با بیان این که در نقشه‌های زمین‌شناسی یک‌ دویست‌ و پنجاه هزارم اهر و یکصد هزارم خوجا، گسل گوشه‌ داغی در شمال گسل تبریز نمایش داده شده است.

معاون سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌ معدنی کشور با بیان اینکه تهیه نقشه‌های پهنه‌بندی خطر سیلاب، فرونشست، زلزله و زمین‌لغزش در مقیاس استانی و ملی در دستور کار سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌ معدنی کشور قرار دارد، خاطرنشان کرد: برنامه آینده ما برای آذربایجان شرقی و کل کشور این است که این نقشه‌ها بر پایه اطلاعات نقشه‌های ناحیه‌يی تهیه خواهند شد تا مناطق مختلف کشور از نظر میزان خطر بلایای طبیعی پهنه‌بندی شوند.

زلزله اهر ورزقان

قلمقاش با اشاره به این که در حال حاضر تهیه این نوع نقشه‌ها در مقیاس یک میلیونیم در دستور کار سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی کشور قرار گرفته و مقیاس یک دویست‌وپنجاه هزارم نیز توسط مراکز استانی تهیه خواهد شد، افزود: بدین ترتیب قادر به شناسایی نقاط ایمن و ناایمن از نظر انواع مخاطرات طبیعی خواهیم بود که این دستاوردها در اختیار مسوولان و متولیان کشور قرار خواهد گرفت.

به گفته معاون سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌ معدنی کشور، افزون بر وقوع زمین‌لرزه بخشی از خسارات موجود در سازه‌ها در اثر جنبش‌های شدیدی است که با انتشار امواج زلزله اتفاق می‌افتد و در کنار این موضوع پدیده‌های دیگری نیز از جمله زمین لغرش و رانش به نوبه خود خطرزا هستند که در زمین‌لرزه‌های اخیر چند روستا به دليل رخداد لغزش زمین و حرکات دامنه‌يی تخریب شده‌اند.

وی با بیان این که جانمایی مناسب روستاها در میزان تخریب آن تاثیر مستقیم دارند، خاطرنشان کرد: در زمین‌لرزه اخیر شریان‌های حیاتی مثل خطوط انتقال گاز، آب و انرژی، پل‌هاو... تخریب یا دچار آسیب شدند که باید مورد بازبینی و بازسازی قرار بگیرند.

به گزارش ايسنا، قلمقاش ضمن تاکيد مجدد بر اين که باید نسبت به مقاوم‌سازی و بهینه‌سازی بناها و سازه‌های خود اقدامات لازم را به عمل آوریم، تصريح کرد: البته این موضوع چندین سال است که در دستور کار مسوولان کشور قرار دارد و در روستاها توسط بنیاد مسکن و در شهرها از سوی شهرداری در حال پیگیری است و سازمان تحقیقات مسکن در این باره در حال مطالعات گسترده‌ای است.

وي با بیان این که چنین زمینلرزه‌هایی این هشدار را به ما می‌دهد که در این بخش جدی‌تر باشیم، خاطرنشان کرد: بایستی مناطق زلزله‌خیز و خطرزا در اولویت نخست همه بخش‌های اجرایی استانی و کشوری قرار گیرد و علاوه بر مردم، مسوولان بهینه‌سازی و مقاوم‌سازی سازه‌های عمومی کشور از جمله مدارس، بیمارستان‌ها، شهرداری‌ها، استانداری‌ها، فرمانداری‌ها، مدیریت‌های بحران و... را نیز فراموش نکنند.

روستا‌های زلزله زده‌ی تابع ورزقان - آذربایجان شرقی

معاون سازمان زمین شناسی و اکتشافات معدنی کشور با بیان اینکه تجربه سال‌های گذشته برای بازسازی مناطق پس از وقوع زمینلرزه‌ها نشان داده که تغییر و جابجایی مناطق مسکونی چندان جوابگو نیست، تصریح کرد: به دلیل این که محل روستاها و مناطق مسکونی معمولا طی سال های طولانی در بهترین نقطه ممکن انتخاب و بنا شده است، معمولا هموطنان ما تمایل چندانی به جابجایی منازل خود ندارند.

قلمقاش افزود: گرچه درباره برخی روستاهای آسیب دیده در زمینلرزه اهر و ورزقان پیشنهاد جابجایی روستاها وجود دارد؛ اما برای دستیابی به یک نتیجه مناسب و مطلوب کارشناسان سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات‌معدنی مرکز شمال‌باختری کشور در حال بازدید همه روستاهای شهرستان‌های اهر، ورزقان و هریس و تهیه شناسنامه و بررسی میزان تخریب آنها هستند تا الگویي برای بازسازی روستاها فراهم کنند.

انتهاي پيام