 خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: رسانه
وسايل ارتباط جمعي نقش غيرقابل انكاري بر افكار عمومي دارند و از اين رو هر يك از رسانهها در مواقع ضروري و حساس ميتوانند رويدادهاي جامعه را برجستهتر يا كمرنگتر جلوه دهند و از آنجا كه انتخابات نيز يكي از همين وقايع مهم است، رسانهها قطعا ميتوانند نقش بهسزايي در برگزاري خوب اين اتفاق و همچنين حضور مردم در پاي صندوقهاي راي داشته باشند.
به عقيده كارشناسان، در زمانهاي حساسي مانند انتخابات، ديدگاههاي بيان شده توسط رسانههاي الكترونيكي با سرعت بيشتري در ميان مخاطبان بازتاب پيدا ميكند. اين بخش از رسانهها، اكنون به مرحلهاي رسيدهاند كه ميتوانند برروي افكار عمومي تاثيرگذار بوده و در عين حال بازتاب اين اخبار را نيز در خود داشته باشند كه اين امر در حوزهي وبلاگها نمود بيشتري دارد.
به گزارش خبرنگار رسانهي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، دشوار بودن اعمال نظارت و كنترل برروي رسانههاي الكترونيكي، در كنار در اختيار داشتن امكاناتي چون سرعت در انتشار خبر، استفاده از نرمافزارهاي چندرسانهيي (مولتي مديا) و بعضا امكان پنهان ماندن هويت گردانندگان اين رسانهها باعث شده است تعداد اين دسته از رسانهها به سرعت افزايش يافته و انواع طيفها، حزبها و گروههاي مختلف جامعه به سمت داشتن چنين رسانههايي گرايش پيدا كنند، ضمن اينكه مردم نيز به كسب اطلاعات مختلف مورد نياز خود از اين سايتها بويژه در چنين مواقعي اشتياق بيشتري پيدا ميكنند.
استفاده از اينترنت در تبليغ انتخابات
استفاده از اينترنت در تبليغات هنگام انتخابات تنها مختص ايران نيست بلكه در تمامي جهان استفاده از اين تكنولوژي كمهزينه و درعين حال راحت رواج بسياري پيدا كرده است، به گونهاي كه بر اساس نظرسنجيهاي انجام شده اغلب مردم براي آگاهي از اخبار انتخاباتها بهطور معمول از اينترنت استفاده ميكنند.
در انتخابات اخير رياست جمهوري آمريكا نيز استفاده از اينترنت و شبكههاي اجتماعي مجازي نمود و بروز بيشتري داشت، بهگونهاي كه نظرسنجيهاي انجام شده نشان ميداد بسياري از جوانان آمريكايي، تلويزيون را به عنوان منبع اخبار انتخاباتي رها كرده و ويديوهاي مناظرههاي انتخاباتي و گفتوگوهاي آنلاين نامزدها را از طريق اينترنت تماشا ميكردند.
در گرايش ديگري هم كه شكاف نسل جديد منابع خبري را نشان ميداد، مشخص شد 27 درصد از افراد مورد نظرسنجي زير 30 سال اظهار كردهاند از سايتهاي شبكهي اجتماعي مانند فيس بوك و ماي اسپيس براي آگاهي از اخبار مبارزات انتخاباتي استفاده ميكردهاند.
با توجه به مطالب بيان شده، ميتوان گفت انتخابات رياست جمهوري سال 2008 آمريکا نشان دهنده قدرت گسترده شبکههاي اجتماعي اينترنتي در گسترش تبليغات و همچنين کارآيي و تاثير استثنايي ابزار اينترنتي در اهداي کمکهاي مالي و بهرهبرداري از تلاشهاي شمار کثيري از داوطلبان بوده است.
به گفته تحليلگران، يكي از بينظيرترين بخشهاي مبارزات انتخاباتي اوباما، پذيرش و درك توانايي سايتهاي شبكههاي اجتماعي مانند Facebook و Myspace و اعتقاد اوباما به اين شبكهها بود.
در كشور ما نيز ظهور سايتهاي اينترنتي در زمان نزديك به انتخابات بويزه در انتخاباتهاي اخير شدت بيشتري پيدا كردهاست، به گونهاي كه حتي برخي از آنها با روياي انتخاب نامزد مورد حمايت خود و در نتيجه تبديل شدن به يك خبرگزاري پا به عرصه ميگذارند، اما اين روياها، اغلب مدت زمان زيادي طول نميكشد و بسياري از اين سايتها پس از پايان تب و تاب انتخاباتي از صحنه خارج ميشوند.
شكلگيري سايتها به جاي روزنامههاي فصلي
به گزارش ايسنا، محمد سلطانيفر - مدرس ارتباطات - در اينباره معتقد است: با پديده ظهور سايتهاي اينترنتي در زمان نزديك به انتخابات، در دورههاي قبل نيز به شكل احزاب و روزنامههاي فصلي مواجه بوديم كه هر دو اين موارد هزينههاي زيادي در برداشت، اما در اين دوره از تكنولوژي استفاده ميشود كه هيچ هزينه و ضايعهاي براي استفادهكنندگان ايجاد نميكند.
وي افزود: با توجه به اين امر بايد انتظار داشته باشيم به جاي احزاب و روزنامههاي فصلي كه پديده رايج و الزامي هر انتخابات بودند، تولد سايتهاي اينترنتي را در اين زمينه شاهد باشيم كه آثار مثبت و منفي خود را در پي دارد.
پيامدهاي تولد سايتهاي انتخاباتي
او ادامه داد: كمك به افزايش شور و نشاط انتخابات، تشويق مردم براي شركت در آن، افشاي برخي جريانات خاص و به طور طبيعي و به تبع آن، دامن زدن به برخي جريانهاي منفي يعني به چالش كشيدن احزاب و بسترهاي سياسي با ايجاد جو شايعات و در نهايت تخريب يا تقويت افراد سياسي از جمله پيامدهاي مثبت يا منفي تولد چنين سايتهايي است.
به گفته سلطانيفر تولد اين سايتها كه معمولا پس از انتخابات نيز به سرعت از بين ميروند، پديده خوبي به نظر ميرسد كه كمتر در كشور تجربه شدهاست، در نتيجه بايد ديد چطور ميتوان از آن استفاده كرد و چه اتفاقاتي را دامن ميزند.
استفاده از امكانات رايگان شبنامههاي اينترنتي
علي گرانمايه پور ـ مدرس ارتباطات - هم در اين باره ميگويد: به رسانههايي كه در نزديكي انتخابات متولد ميشوند در قديم شبنامه ميگفتند. در واقع امروز با شبنامههاي اينترنتي و مجازي روبهرو هستيم كه امكاناتي رايگان در اختيار افراد قرار ميدهند.
وي با اشاره به اينكه اغلب سايتهاي متولد شده در نزديكي انتخابات، قابليت اطلاعرساني دقيق را ندارند و ايجاد چنين شبنامههاي مجازي در نزديكي انتخابات در تمام دنيا عادي است معتقد است: گرچه برخي از اين سايتها در صورت راي آوردن و انتخاب فرد مورد نظرشان، تقويت و يا به خبرگزاري تبديل ميشوند، اما بايد اين واقعيت را هم پذيرفت كه پيشينه و عملكرد نامزدها در باور يا عدم باور مردم نسبت به مطلب منتشر شده توسط شبنامههاي مجازي بسيار مهم و موثر است.
به عقيده اين مدرس ارتباطات، تبليغ برخي نقاط ضعف يا قوت نامزدها از جمله مواردي هستند كه به سختي از سوي مردم مورد قبول واقع ميشوند، چرا كه اصل كلي در تبليغات نامزدها اين است كه پاسخگوي مطالب و سوالات مختلف مردم باشند.
ظرفيت عجيب رسانهها در بحران
اما كارشناسان بر اين باورند كه ايجاد تنش، تشنج، ابهام، نگراني و دامن زدن به بحرانها از جمله عواقب کژكاركردهاي رسانهيي است. رسانهها ظرفيت عجيبي در بحرانزايي و هم بحرانزدايي دارند، يعني در عين آنكه ميتوانند با عملكردشان جامعه را متشنج كنند، در كنار آن ميتوانند با اطلاعرساني درست و مناسب آرامش خبري را نيز براي جامعه به ارمغان آورده و به ايجاد فضاي آرامش در جامعه و در نتيجه رشد و توسعهي آن كمك كنند.
طاهر روشندل اربطاني - مدرس ارتباطات - نيز در اينباره معتقد است: بخش اعظمي از بحرانها و شرايط پرتنش به خصوص در ايام انتخابات، ميتواند تحت تاثير رسانهها، تبليغات رسانهيي و نحوهي سخن پراكني آنها به وجود آيد كه در اين ميان رسانههاي الكترونيكي بيشتر مستعد چنين آفتها و کژکارکردهايي هستند.
او افزود: رسانهها با ايجاد چنين فضايي بر افكار عمومي و روند تصميمگيري افراد جامعه تاثير نامطلوبي خواهند داشت، در صورتي كه با ايفاي صحيح نقش خود و اطلاعرساني درست و به موقع ميتوانند در مشاركت اجتماعي مردم و تصميمگيري منطقي آنها نقش موثري داشته باشند.
رسانه الكترونيكي اهرم موثر احزاب
وي با بيان اينكه رسانهها و به ويژه رسانههاي الكترونيكي، يكي از ابزارهاي اهرمي و موثر براي احزاب و گروهها در بحبوبهي انتخابات، جهت نفوذ در افكار عمومي، هدايت آنها، شكلدهي جريانها و در نتيجه رقابت هستند، اضافه كرد: رسانه براي بقا در محيط رقابتي امروز، به مشروعيت و اعتبار درنظر مخاطبانش نيازمند است؛ چرا که مخاطب امروز، مخاطب فعال و اهل انديشه است؛ بنابراين رسانه بايد بكوشد كه با پالايش خود در زمانهاي مختلف از بالفعل شدن آفتهايي كه همواره سلامتش را تهديد ميکنند، جلوگيري كند.
طرد رسانههاي ناجوانمرد از سوي مردم
اكبر نعمتاللهي - مدرس ارتباطات - نيز با بيان اينكه تخريب، يكي از ناجوانمردانهترين عملكردهاي برخي رسانههاي الكترونيكي است، در اينباره معتقد است: انتشار تهمت و دروغ دربارهي افراد در برخي از اين دسته از رسانهها، در حقيقت نسبت دادن چنين حرفهايي به مخاطبان و به طور كلي جامعه است كه مردم با شناسايي و طرد چنين رسانههايي، به ويژه در بحرانهاي سياسي مانند انتخابات، ميتواند نقش موثري در تنبيه اين رسانهها داشته باشند.
تكثير ويروسهاي رسانهيي
وي ياد آور شد: در چنين زمانهايي يعني بحرانهاي سياسي، ويروسها يا آفتهاي رسانهيي قدرت مانور و تكثير بيشتري پيدا ميكنند، چرا كه در چنين ايامي، رقبا نيز درگير فعاليتهاي خود بوده و كمتر به انتشار تكذيبيه و يا پاسخ به اين قبيل شايعات ميپردازند ودر نتيجه فضا براي چنين عملكردي آمادهترست.
رسانه، فرهنگساز انتخاب اصلح
حسن كامران - عضو هيات نظارت بر مطبوعات - هم در گفتوگو با ايسنا با اشاره به نقش رسانهها در سالمسازي فضاي انتخابات، در اينباره ميگويد: رسانهها وقتي كه اهل بده و بستان شوند و با صاحبان ثروت و قدرت گره بخورند از نقد سازنده عقب ميمانند يا جسارت نقد سازنده را از دست ميدهند. اين مرحله آغازين مهم انحراف رسانه است و خروجي آن، ناموفقيت رسانه در برخورد با تبليغات سوء خواهد بود، به طوري كه تخريب، توهين و دروغ ارمغان چنين رسانهاي خواهد بود.
وي با بيان اين كه رسانهها بايد با صداقت نسبت به انتخابات عمل كنند و اسير گروههاي سياسي نشوند، افزود: از آنجا كه گروههاي سياسي گاه و بيگاه قدرتطلب ميشوند، پس اگر يك رسانه هم در دامن قدرتطلبان قرار گيرد تنها براي لاي جرز خوب است.
او خاطرنشان كرد: رسانهها بايستي زمينههاي سلامت انتخابات را فراهم سازند و با حقهبازها مقابله كنند. آنها زماني مي توانند با حقهبازان مقابله كنند كه خود در محور صفا و صداقت عمل كنند و اگر رفيقشان هم خلاف كرد برملا سازند. از طرفي رسانهها ميتوانند زمينه حضور حداكثري مردم را فراهم سازند و آنچه مايه ياس و نااميدي ميشود خنثي كنند و شاخصهاي انتخاب اصلح را فرهنگسازي كنند تا مردم راحتتر تصميم گرفته و تصميمسازي كنند.
چارهانديشي براي رسانههاي متخلف
در آستانه انتخابات هشتمين دوره مجلس شوراي اسلامي نيز مقام معظم رهبري در جمع مردم يزد يكبار ديگر با دعوت مردم به حضور پرشور و حماسي و انتخاب نمايندگاني اصلح بر رعايت اخلاق انتخاباتي و پرهيز از هرگونه بداخلاقي و تخريب و تهمت زدن به يكديگر تاكيد نموده و اظهار كردند: ‹‹ هتك آبرو و تخريب افراد در شب نامهها، مطبوعات، پايگاههاي اينترنتي و ديگر وسايل به هيچ وجه صحيح و مصلحت نيست و اينجانب درخواست و اصرار ميكنم كه علاقهمندان نامزدها فقط به تبليغ و تعريف از افراد مورد نظر خود بپردازند و از روشهاي تخريبي معمول در برخي كشورها به شدت پرهيز كنند.››
اما عليرضا ملكيان ـ معاون مطبوعاتي و اطلاعرساني وزير فرهنگ وارشاد اسلامي ـ ميگويد: كميته تعيين مصاديق پايگاههاي غيرمجاز اينترنتي كه براساس مصوبه شوراي عالي انقلاب فرهنگي تشكيل شده است، درباره انتخابات رياست جمهوري نيز مانند دورههاي قبل دستورالعمل و معيارهايي را مشخص كرده است كه براساس آن اگر پايگاهي اينترنتي از اين معيارها عدول كرده و تخلفي مرتكب شود مثلا بحث تحريم انتخابات را مطرح كند، تخريب جدي كانديدايي را در دستور كار قرار دهد، يا به شايعه پراكني عليه نامزدي بپردازد، تا پايان انتخابات مسدود ميشود و پس از برگزاري آن به پروندهاش رسيدگي خواهد شد.
نشر هرگونه مطلب كذب و تخريبي ممنوع
اما دبيرخانه کميته تعيين مصاديق پايگاههاي اينترنتي غيرمجاز هم در اطلاعيهاي انتشار هرگونه مطلب در راستاي تحريم انتخابات، از جمله کاهش مشارکت مردمي در انتخابات، تبليغ لوگوهاي تحريم انتخابات(تبليغات ضدانقلاب) و لينک دادن به آنها، مضامين توهينآميز در خصوص انتخابات و نامزدهاي انتخابات، مطالب تخريبي عليه کانديداها، شخصيتها و جريانات مرتبط با انتخابات، مطالبي که موجب اخلال در برگزاري انتخابات شود، اخبار کذب از نتايج بررسي صلاحيتها، شمارش آراء، تقلب در انتخابات و يا مخدوش بودن آن، انصراف نامزدها، نظرسنجيهاي انتخاباتي و غيره، اسامي و علت ردصلاحيت داوطلبان نامزدي انتخابات بدون رضايت کتبي آنها، اسناد و مکاتبات طبقهبندي شده دستگاه هاي مسوول برگزاري انتخابات، اطلاعيهها و مواضع گروههاي غيرقانوني و ضدانقلاب پيرامون انتخابات، فعاليت تبليغاتي خارج از زمان مجاز تبليغات انتخاباتي، اعلام نظر شخصيتها در تأييد کانديداها مگر با اجازه کتبي و بدون ذکر عنوان و مسووليت آنها، ورود به حريم خصوصي و خانوادگي نامزدها، استفاده از امکانات دولتي براي تبليغات انتخاباتي نامزدها و همچنين ادعاهاي غيرواقعي و کذب در خصوص کانديداها مانند سوابق، مدارک تحصيلي و غيره در هر پايگاه اينترنتي مصداق موارد غيرمجاز معرفي كرد.
با توجه به اين اطلاعيه همچنين پايگاههاي اينترنتي، اعم از ثبت شده و ثبت نشده در طرح ساماندهي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي به استثناي پايگاه هاي اينترنتي رسمي نامزدها، در ايام انتخابات با استناد به ضوابط و ملاک هاي مصوب، با اولين تخلف براي مسدودسازي ابلاغ ميشوند.
اين اطلاعيه تأکيد دارد: نامزدهاي انتخابات پايگاه هاي اينترنتي رسمي خود را در ستاد ساماندهي پايگاه هاي اينترنتي ايراني وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي ثبت كنند، در غير اين صورت به عنوان پايگاه اينترنتي رسمي نامزدها تلقي نخواهد شد.
محمدحسين صفارهرندي - وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي - نيز كه به تازگي در حاشيه جلسه دولت در جمع خبرنگاران سخن ميگفت درباره اظهارات برخي كانديداها مبني بر تخريبشان در بعضي سايتهاي اينترنتي اظهار كرد: تكليفي كه بهعنوان يك عضو كميته مربوط به رسيدگي به جرائم اينترنتي يا احيانا كميته فيلترينگ بر عهده ماست در حد يك راي در كنار آراي ساير اعضاست.
او افزود: كساني هم كه گمان ميكنند در حق آنها ظلمي در حال اتفاق افتادن است، ميتوانند با طرح شكايت از طريق دستگاه قضايي موضوع را پيگيري كنند.
وي ادامه داد: فيلتر شدن سايتها هم مربوط به تصميمگيري همان كميته است. اگر كميته به اين برداشت برسد كه بايد فيلتر شود، اقدام ميكند. البته از آنجا كه شخصا در جلسات كميته فيلترينگ حضور نداشتم، نميدانم تا به حال موردي به اين دليل فيلتر شده است يا خير.
وزير ارشاد تصريح كرد: به گمانم شهروندان، تشكلها و نهادها بايد از حقي كه براي ادعا و پيگيري در اين زمينه دارند، استفاده كنند و از آن صرف نظر نكنند.
به عقيده كارشناسان رسانههاي الكترونيكي با وجود تمام مشكلات موجود، در عرصه اطلاعرساني كشور بسيار تاثيرگذار هستند و وجود اين بخش از رسانهها، در شرايطي كه توليد اطلاعات در جامعه بسيار سخت و پرهزينه است، كمك بزرگي به عرصهي اطلاع رساني كشور بوده است؛ فقط بايد مراقب بود كه اين رسانهها از راه درست جدا نشده و كاركرد منفي پيدا نكنند.
در اين مراقبت هم، توجه به اخلاق حرفهيي، وضع قوانين مناسب، توجه بيشتر به آموزش و استفاده از روشهاي فرهنگي به جاي راههاي كوبنده و ضربتي از جمله راهكارهاي موجود است كه به ارتقاء كيفي رسانههاي الكترونيكي نيز بسيار كمك ميكند.
بيشك مهيا كردن بسترهاي مناسب براي شبكههاي اينترنتي، ايجاد امكانات برقراري ارتباط با شاخههاي ارتباطاتي و اطلاعاتي و همچنين ارتقاي فرهنگ رسانهيي و عمومي جامعه باعث ميشود رسانههاي الكترونيكي مناسبتري در اختيار داشته باشيم تا افكار عمومي هم بتوانند با اختيار خود از ميان اين رسانهها انتخاب كرده و بهترين انتخاب را نيز داشته باشند.
انتهاي پيام كد خبر: 8712-05146 |